حدیث

امام رضا (سلام الله علیه) : ما زارَني أحَدٌ مِن أولِيائي عارِفاً بِحَقّي إلّا شُفِّعتُ فيهِ يَومَ القِيامَةِ. هيچ يك از دوستانم مرا با شناختِ حقّم زيارت نمى كند مگر اين كه در روز قيامت شفاعتم از او پذيرفته مى شود. وسائل الشيعة - ج 10 - ص 434. میزان الحکمة : ج5- ص125- ح8175

آخرین مطالب

article thumbnail

دلنوشته ای از یک گرکانی   (حاشیه ای بر مقاله سفر گرکان [ ... ]

article thumbnail

گیاه خاکشیر در گرکان دربین زمینهای دیمزار و زمینهای بد [ ... ]

article thumbnail

تولید قارچ با توجه به مصرف رو به گسترش قارچ در بین عموم  [ ... ]

article thumbnail

خواص و فواید قارچ قارچ‌های خوراکی ارزش غذایی خوبی دار [ ... ]

article thumbnail

  با تشکر از سرکار خانم دکتر عاطفه طهماسبی گرکانی که ای [ ... ]

article thumbnail

قریب گرکانی، یحیی:     * فرزند عبدالعظیم قریب گرکان [ ... ]

article thumbnail

قریب، ضیاءالدین: *فرزند محمدحسین شمس‌العلمای گرکانی [ ... ]

article thumbnail

در ذیل تصویر سفرنامه نوشته شده به دست ناصرالدین شاه به  [ ... ]

article thumbnail

زندگی نامه محمدحسین شمس‌العلما قریب گرکانی در گرکان  [ ... ]

article thumbnail

پوستر یادواره شهید محمد مرادی کیفیت این تصویر برای  [ ... ]

پیوند سایتهای مرتبط

تبلیغات

بازدید کنندگان محترم ، از شما خواهشمندیم با فرستادن پیام در رفع ایرادات سایت ما را یاری نمایید .

 

زندگی نامه

محمدحسین شمس‌العلما قریب گرکانی در گرکان زاده شد. پدرش حاج میرزا علی‌رضا از بازرگانان معروف دیار خود بود و در قم زندگی می‌کرد. او پس از تحصیلات مقدماتی علوم در زادگاهش، برای تکمیل تحصیلات رهسپار قم شد و در آن شهر به تحصیل فقه و اصول و تفسیر و حدیث پرداخت. پس از آن برای شرکت در مجالس درس مرحوم میرزای شیرازی و میرزا حسین خلیلی تهرانی به عتبات عالیات رفت و سه سال در آنجا به تحصیل و تکمیل علوم فقه و اصول پرداخت.

مدتی بعد به ایران بازگشت و نزد میرزا علی‌محمد صفا، خطاط مشهور به تمرین خط پرداخت. در سال ۱۲۶۶خورشیدی، به خواهش آقاخان سوم، نواده آقاخان محلّاتی رئیس فرقه اسماعیلی، که خواستار اعزام استاد و ادیبی ایرانی شده‌بود و به خواهش عضدالدوله شاهزاده قاجار، به هندوستانرفت و به مدت نه سال در آنجا زندگی کرد و سپس از راه ترکستان به قفقاز و از آنجا به استانبول و پس از آن به مکه رفت و بر اثر این سفرهای دور و دراز و همزبانی و همنشینی با بزرگان کشورهای گوناگون، زبانهای عربی، انگلیسی و فرانسوی را آموخت و با فرهنگ دیگر کشورها آشنا شد. به طوری که وقتی در سال ۱۲۷۵خورشیدی به ایران بازگشت، بر موضوع درس خود مسلط و با روش‌های جدید آموزش آشنا بود.

در ایران به ریاست مدرسه علمیه، تدریس در مدرسه علوم سیاسی و دارالفنون، ریاست مدرسه متوسطه پهلوی (قاجاریه سابق)، مستشاری دیوان عالی تمیز، و تأسیس مدرسه نظام پرداخت. از دیگر خدمات فرهنگی او در این سال‌ها تاسیس مدرسه‌ای رایگان به کمک مرتضی‌قلی صنیع‌الدولهبود. شمس‌العلما همچنین سال‌های متمادی ممتحن رسمی ادبیّت و عربیّت در وزارت عدلیه و وزارت معارف بود و چند دوره نیز عضویت شورای عالی وزارت معارف را بر عهده داشت، ولی هیچ‌گاه درس و کلاس را رها نکرد. او خطی خوش داشت، شعر می‌گفت و کتاب می‌نوشت.

اهل علم و ادب شمس‌العلما را به واسطه دو کتاب ارزشمند «ابدع‌البدایع» و «قطوف الربیع» می‌شناختند که به صورت چاپ سربی در دسترس قرار داشت تا زمانی که اولی در سال ۱۳۷۷با کوشش حسین جعفری در تبریز و دومی در سال ۱۳۸۹با کوشش مرتضی قاسمی پژوهشگر فرهنگستان زبان و ادب فارسی، و با مقدمه و یادداشتی از دکتر اصغر دادبه و دکتر بدرالزمان قریب، عضو پیوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسی توسط انتشارات فرهنگستان در ۳۲۵صفحه منتشر شده‌است. این دو کتاب از بهترین مراجع برای دانشجویان ادببات برای شناخت علوم فصاحت و بلاغت و صنایع ادبی شناخته شده‌است.

شمس‌العلما کتاب قطوف الربیع فی صنوف البدیع را در سال ۱۳۲۷قمری برای مدرسه سیاسی، در علم بدیع، نوشته‌بود و آن را تدریس می‌کرد. آن‌چنان که شمس‌العلما در مقدمه کتاب نوشته‌است، این کتاب خلاصه‌ای از کتاب مفصل او در علم بدیع، یعنی ابدع البدایع است. در کتاب حاضر هشتاد صنعت بدیعی همراه با شواهد و مثال‌های فارسی و عربی، به‌صورت نظم و نثر، شرح داده شده‌است.

 
از سال1315 هجری قمری تا چند ماه پیش از مرگش (مدفون در ابن بابویه)، پیوسته تدریس می‌کرد و شاگردان بزرگی پرورد و در سال‌های آخر عمر که از تدریس بازنشسته شد، استاد بدیع‌الزمان فروزانفر را به جای خود برای تدریس دارالفنون پیشنهاد کرد.

 

آثار و کتاب‌ها

  • رساله مقصد الطالب فی احوال احداد النبی و عمه ابیطالب
  • رساله منظوم در اصول
  • قطوف الربیع فی صنوف البدیع
  • نور الحدیقه
  • حواشی روضه
  • حواشی معالم
  • ابدع البدایع
  • رساله درمعانی
  • لطائف الحکم (در سه جلد)
  • صد حکایت منتخب از کتاب‌های ادبی عربی
  • تاریخ خطاطان ایران
  • تاریخ شعرا
  • تاریخ وهابیه، کتابخانه معرفت تهران، آبان۱۳۰۴

 

مختصری در شرح کتاب قطوف الربیع فی صنوف البدیعghotoof

آگاهی و تبحر شمس العلماء در ادبیات فارسی و عربی بسیار بالاست. وی به طور کامل به زبان عربی مسلط بوده و با ادبا و شعرای غیر معروف آنها و حتی با لهجه‌ها و شاخه‌هایبومی و محلی آنها آشنا بوده است. افزون بر این وی به تاریخ ادبیات عرب نیز اشراف کامل داشته و خود نیز به زبان عربی شعر می‌سروده است. از نگارش عالمانۀ او در کتاب حاضر و دیگر آثارش می‌توان به قدرت او در میدان ادب پارسی نیز پی برد.

ارزش و اهمیت این کتاب در دو گروه تقسیم‌بندی می‌شود: ارزش عمومی و ارزش اختصاصی.

ارزش عمومی: این کتاب نیز همانند دیگر کتب بدیعی نگاشته‌شده در طول سالیان گذشته، به معرفی مجموعه‌ای لز صنایع ادبی می‌پردازد که آنها را همراه با شواهد و امثلۀ عربی و فارسی به صورت نظم و نثر در اختیار خواننده می‌گذارد و می‌تواند به عنوان یک منبع افزون بر منابع موجود ارزشمند دیگر در این علم مورد استفاده قرار گیرد.

ارزش اختصاصی: الف) شماری از صنایع که در این کتاب از آنها یاد شده، در کتاب دیگر شمس العلماء یعنی ابداع البدایع به عنوان مستدرکات خود وی ذکر شده است؛ بنابراین قطوف الربیع از نظر احتوا بر مطالب جدید و دست اول حائز اهمیت است. گذشته از این می‌توان ادعا کرد این کتاب، تنها رسالۀ دربارۀ بدیع است که در آن به مباحثی پرداخته شده که در کتب قدما و قدمایی در زمینۀ بلاغت یافت نمی‌شود، مثل بحث تخییل.

ب) این کتاب خلاصه‌ای است از مهم‌ترین مقوله‌های بدیع که به صورتی منظم و با شواهد کافی برای هر صنعت در دورۀ خود با عنوان کتاب درسی استفاده می‌شده است و صد البته می‌تواند مرجعی مناسب و کارآمد برای علاقمندان و اهل فضل باشد.

ج) شواهد ذکر شده در این کتاب از بهترین نمونه‌ها انتخاب شده و مؤلف سعی کرده از شاعران معاصر و گمنام عصر خویش نیز شواهدی را ذکر کند. از تعدادی از این شعرا، اشعار زیادی در دسترس نیست و شمس‌العلماء با آوردن نام و شعر آنها در این کتاب، نام آنها را به یادگار گذاشته و خود منبعی برای تحقیق دربارۀ این شاعران شده است.

این کتاب دارای پیش‌مقدمه، مقدمه، متن و خاتمه و پس از آن نیز صفحه‌ای دربردارندل توضیحاتی دربارۀ کتاب و مشوقان مؤلف در کار نگارش کتاب است.

شمس‌العلماء در قسمت پیش‌مقدمه ابتدا به حمد و ستایش باری‌تعالی و سپس به ذکر انگیزۀ نگارش کتاب و روش تألیف خود در آن پرداخته و در بخش مقدمه اصطلاحاتی را که پیش از ورود به بحث صنایع بدیعی دانستن آنها ضروری می‌نماید، تعریف کرده است. اصطلاحات تعریف شده در این بخش عبارتند از: بدیع، بلاغت، فصاحت، ضعف تألیف، تعقید لفظی، تعقید معنوی، تنافر کلمات و مخالفت قیاس.

در متن اصلی کتاب، هشتاد صنعت بدیعی با شواهد و امثلۀ فارسی و عربی به صورت نظم و نثر شرح داده شده است. مؤلف در ذکر شواهد ترتیب خاصی را در بیشتر موارد رعایت کرده است؛ بدین صورت که در ابتدا اگر امکان داشته است به ذکر شاهدی از قرآن پرداخته و سپس شواهدی از حدیث و نثر عربی و نثر فارسی و پس از آن نظم عربی و نظم فارسی می‌آورد. وی در نقل شواهد نظم عربی و فارسی به برخی از شاعران توجه بیشتری نشان داده است. شمس‌العلماء از میان شاعران پارسی‌گوی به سعدی، حافظ و انوری و از میان شاعران عرب‌زبان به متنبی، ابوالفتح بُستی و حریری بیشتر نظر داشته است.

وی در این کتاب هر جا که شعری از خود نقل کرده، آن را با عباراتی نظیر «از مؤلف»، «من گفته‌ام» یا «دیگری گوید» مشخص نموده است. ویژگی دیگری که در متن کتاب مشاهده می‌شود، تفاوتی است که میان اسامی صنایع این کتاب، تعاریف و دسته‌بندی‌های با ابداع البدایع وجود دارد.

شمس‌العلماء در بخش خاتمه به تعریف و توضیح برخی دیگر از اصطلاحات ادبی، از جمله شعر، ردیف، حاجب، مثنوی، غزل، عروض و قافیه و بحور شعر فارسی و حتی اغراض شعر پرداخته است.

 

 

نوشتن دیدگاه


تصویر امنیتی
تصویر امنیتی جدید

آمار بازدیدکنندگان سایت

185224
امروز
دیروز
هفته جاری
هفته گذشته
ماه جاری
ماه گذشته
بازدید کل
60
47
60
131357
3898
2553
185224

آی‌پی شما: 3.82.52.91
امروز: یکشنبه، 05 اسفند 1397 - ساعت: 06:12:15

نقشه روستا

آخرین اخبار و اطلاعیه ها

اوقات شرعی